Workshop Nieuwe technologieën versus oude kennis

Op 6 november jongstleden werd in Bunnik de Workshop ‘Nieuwe technologieën versus oude kennis’ gehouden. Deze workshop was door Stichting KIEN georganiseerd.

Voorkom problemen met het aansluiten van nieuwe technologieën


‘Blind vermogen is als schuim op bier. Het hoort er bij, maar je hebt er niet veel aan.’ Dit stelde prof.dr.ir. Sjef Cobben tijdens de Workshop Nieuwe technologieën versus oude kennis die door Stichting KIEN op 6 november jongstleden in Bunnik werd georganiseerd.


‘Alles krijgt tegenwoordig al snel het predicaat smart. Smart meters, smart buildings en smart grids. Windenergie en zonne-energie en elektrische auto’s hebben de toekomst, maar smart wil niet automatisch zeggen dat alle installaties ook slim zijn geïnstalleerd’, zo stelde Cobben aan het begin van zijn workshop. Alles draait uiteindelijk om compatibiliteit, oftewel de verenigbaarheid van elektronische apparaten. Door de grote diversiteit aan systemen neemt de onderlinge beïnvloeding bovendien toe. Blindstroom ontstaat door faseverschuiving tussen stroom en spanning, maar ook door vervorming van stroom en spanning. Binnen een installatie loopt meer stroom door de kabels en machines dan er nuttig wordt verbruikt. De extra stroom wordt niet gemeten door de verbruiksmeter. Het wordt aangeduid met de term blindstroom, leidend tot reactief vermogen. Het schijnbaar vermogen minus het blind vermogen is het werkelijk vermogen.


Een goed aardingssysteem is volgens Cobben van belang met het oog op veiligheid (bescherming tegen elektrische schokken), functionaliteit (goede werking toestellen) en bliksembeveiliging. Installaties kunnen bij een verkeerd ontwerp overbelast raken en toestellen kunnen niet goed meer functioneren. ‘Mijn muur staat onder spanning, kan dat, door een slechte installatie?’, zo luidde een van de praktische vragen. Tijdens de interactieve workshop liet Sjef Cobben aan de deelnemers zien hoe ze dit soort praktische problemen kunnen oplossen en vooral hoe deze al in de installatiefase zijn te voorkomen. De kwaliteit van de spanning is de afgelopen jaren een steeds belangrijker onderwerp geworden. Dit komt mede door de toenemende gevoeligheid van apparatuur, de zorgen voor de kwaliteitsaspecten van de elektriciteitsvoorziening en de aandacht van (Europese) toezichthouders voor dit onderwerp.


Het aansluiten van nieuwe technologieën zoals speciale verlichting en zonnepanelen kan in de praktijk problemen veroorzaken. Spanningsverlies in een PV-installatie bijvoorbeeld betekent in feite spanningsopdrijving. De inverters moeten bij een te hoge spanning afschakelen.


Cobben ging dieper in op harmonische “vervuiling” en de risico’s die dit verschijnsel met zich meebrengt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het overbelasten van installaties en storingen in gevoelige apparatuur met soms productiestilstand als dramatisch gevolg.


De deelnemers van de workshop kregen een aantal concrete praktijkproblemen voorgelegd, waar ze in groepjes van vier personen hun gedachten over moesten laten gaan. Het eerste praktijkvoorbeeld had betrekking op de aansluiting van een PV-systeem op het dak van de stal van een boerderij waar de opbrengst van het PV-systeem te laag was. Een tweede praktijkvoorbeeld had betrekking op een showroom met veel verlichting, in totaal 80 groepen. De contacten van het relais brandden vast en de voedingskabels werden heel erg warm. Het derde probleem had betrekking op de aansluiting van een noodaggregaat op een werk-woongebouw. Het aggregaat werd onnodig ingeschakeld, er was sprake van een onverwachte uitschakeling en er waren meerdere storingen tijdens het gebruik van het aggregaat. In groepsverband werden de deelnemers uitgedaagd om zelf met oplossingen voor de drie praktijkvoorbeelden te komen, die vervolgens plenair met de hoogleraar werden nabesproken. De leerzame workshop werd afgesloten met een borrel.


Prof. dr. ir. J.F.G. (Sjef) Cobben (1956) is afgestudeerd aan de TU Eindhoven en promoveerde in 2007 aan diezelfde universiteit op het vakgebied ‘Power Quality’ met de dissertatie Kwaliteit van de spanning. Hij werkt thans onder meer bij Alliander en is gespecialiseerd in de veiligheid van aangesloten installaties, de kwaliteit van de elektriciteitsvoorziening en intelligent netbeheer. Zijn presentatie is in twee delen te raadplegen en ook te downloaden.