Vooruit met de geit

Het is op z’n minst opvallend te noemen. Ver uit elkaar en toch dezelfde boodschap. Waar ik het over heb? Medio november waren op een en dezelfde dag zowel het Nationaal Monumentencongres als het Duurzaam Gebouwd Congres. Beiden goed bezet met honderden deelnemers. Met een eensluidende boodschap van de beide keynote sprekers. ‘Het is tijd om te slopen’.

Het is op z’n minst opvallend te noemen. Ver uit elkaar en toch dezelfde boodschap. Waar ik het over heb? Medio november waren op een en dezelfde dag zowel het Nationaal Monumentencongres als het Duurzaam Gebouwd Congres. Beiden goed bezet met honderden deelnemers. Met een eensluidende boodschap van de beide keynote sprekers. ‘Het is tijd om te slopen’.


Je zou haast denken dat ze het met elkaar besproken hadden. Namen professor Hans de Jonge en vastgoedman Rudy Stroink al een voorschot op 2015? Volgens Chinezen is dat het Jaar van de Geit en het leek erop dat ze die vast een zetje wilde geven. Je verwacht een ‘sloop-boodschap’ niet direct op een Duurzaam Gebouwd Congres. Als we zo duurzaam bouwen, waarom moeten er dan dingen plat gegooid worden? En op een monumentencongres praten over slopen lijkt op vloeken in de kerk. Bij monumenten gaat het meestal om behouden, verzorgen en een passende functie vinden. We gaan toch niet ons cultureel erfgoed slopen? Het was alsof beide sprekers wilde zeggen: vooruit met de geit en de beuk erin! Het is onontkoombaar. Herbestem de mooiste parels en gooi de rest tegen de vlakte. Natuurlijk hebben beide heren gelijk dat er waarschijnlijk onvoldoende programma is voor alle leegstand. Zeker in krimpgebieden wordt dat lastig. Maar sloop is wel gelijk een rigoureuze oplossing. Kan het ook anders?


In een toelichting van trendwatcher Adjiedj Bakas  op het Jaar van de Geit valt te lezen dat de geit staat voor verantwoordelijkheidsbesef, mededogen en creativiteit. Dat leken me wel mooie woorden om te koppelen aan de mogelijke sloopopgave.


Een beetje mededogen en geduld met een gebouw kan na enige tijd toch een nieuwe bestemming of gebruik opleveren. Het Rijk zal blij geweest zijn dat een aantal locaties die op de afstootlijst stonden nog beschikbaar waren voor de opvang van asielzoekers. Het Oude Luxor in Rotterdam stond ooit op de nominatie om plaats te maken voor hoogbouw. Het is blijven staan en onlangs werd de renovatie voltooid op weg naar de 100ste verjaardag.


Verantwoordelijkheidsbesef gaat niet alleen over slopen of niet, maar ook over wat daarna en wat er nu gebouwd wordt. Hoe flexibel en hoe demonteerbaar is wat we bouwen en verbouwen? In Limburgs krimpgebied zijn woningen neergezet die na 20 jaar makkelijk uit elkaar kunnen. Op de trailer en naar een andere plek.


Creatief slopen, bestaat dat? Door bijvoorbeeld gebouwen in elementen te verzagen die opnieuw gebruikt kunnen worden, het zogenaamde donorskelet. Of komt de creativiteit nog eerder waardoor sloop voorkomen wordt? Soms blijken er verrassende invullingen boven te komen. Deze Belgische manier van slopen/herbestemming van een kerk sprak me wel aan.


Vooruit met de geit. Op naar 2015. Met veel creativiteit, mededogen en verantwoordelijkheidsbesef.


Gerben van Dijk, procesmanager Vernieuwing Bouw, schreef deze blog voor BNA (8 december 2014). Bron: www.vernieuwingbouw.nl