Stakeholders KIEN moeten knelpunten in de waardeketen oplossen

“Van eitje naar rups, van rups naar cocon en van cocon naar vlinder. Sinds de oprichting in 2011 ontpopt Stichting KIEN zich tot een mooie vlinder.” Met deze metafoor schetste wetenschapper dr. Wouter Van Bockhaven het transformatieproces waarin het Knooppunt Innovatie Elektrotechniek Nederland zich momenteel bevindt. In het Postillion Hotel in Bunnik leidde hij een bijzonder boeiende strategiesessie over KIEN 2.0.

“Van eitje naar rups, van rups naar cocon en van cocon naar vlinder. Sinds de oprichting in 2011 ontpopt Stichting KIEN zich tot een mooie vlinder.” Met deze metafoor schetste wetenschapper dr. Wouter Van Bockhaven het transformatieproces waarin het Knooppunt Innovatie Elektrotechniek Nederland zich momenteel bevindt. In het Postillion Hotel in Bunnik leidde hij een bijzonder boeiende strategiesessie over KIEN 2.0.


Stichting KIEN staat aan de vooravond van een grote transitie. Innovatie zal in de nabije toekomst nog vaker brancheoverschrijdend plaatsvinden. “Ik zie een gouden toekomst voor KIEN als een neutrale beweging die boven de branches, maar tussen de partijen staat. Een beweging  die meer anticipeert op maatschappelijke behoeften dan individuele belangen behartigt. Het is van levensbelang om die neutrale positie te koesteren en te bewaken.”



 


Stakeholders


Van Bockhaven promoveerde onlangs aan de Universiteit Antwerpen en deed in het kader van zijn proefschrift onderzoek naar institutionele innovatie in relatie tot onder andere Stichting KIEN. Zijn bevindingen worden binnenkort gepubliceerd in het Journal of Business and Industrial Marketing en in Industrial Marketing Management. Institutioneel ondernemen is volgens hem balanceren op het slappe koord. Hoewel stakeholders geen echte tegenstanders zijn, zorgen ze vaak wel voor spraakverwarring doordat iedereen zijn eigen definities in brengt. “Samenwerken met diverse stakeholders is als bouwen aan een toren van Babel. Pas als iedereen ook van elkaar weet welke specifieke waarde ze toekennen aan de samenwerking ontstaat een gemeenschappelijk referentiekader.”


Eigen positionering


Het is volgens Van Bockhaven prijzenswaardig dat KIEN van meet af aan voor een heldere, eigen positionering heeft gekozen. Door resoluut in te zetten op twee maatschappelijke uitdagingen, het streven naar nul-energie-omgevingen en langer zelfstandig thuis wonen,  kan KIEN haar stakeholders in poleposition brengen bij de uitbouw van de markt. Voor dergelijke grotere, voor de branche relevante maatschappelijke uitdagingen is het confrontatiemodel zelden succesvol. Innovatie en vooruitgang zijn juist gebaat bij samenwerking. Niet de confrontatie, maar ‘soft power’ brengt ons volgens Van Bockhaven verder.


Geen lidmaatschapsmodel


Onder het mom ‘van competitie naar coöperatie’ is KIEN de confrontatie met reeds bestaande brancheorganisaties en initiatieven slim uit de weg gegaan. Onbewust heeft KIEN zich de basisprincipes van het Judo Strategy Model, die eBay ooit in de start-upfase succesvol toepaste, snel eigen gemaakt. Vloeiende onverwachte bewegingen, zelf balans houden en de hefboom van de tegenstander gebruiken ten faveure van jezelf, dat vereist visie, techniek én lef.  Zo heeft KIEN bijvoorbeeld afgezien van het lidmaatschapsmodel dat de meeste brancheorganisaties wél hanteren. Verder kiest KIEN eerder voor ondernemers in het MKB dan voor de grote multinationals die hun weg naar universiteiten, Brussel en de subsidiepot zelf wel kunnen vinden. Het ondernemerschap is bij KIEN altijd leidend; de politiek slechts een gegeven, maar als aangrijpingspunt voor beïnvloeding wel degelijk relevant.


Knelpunten


KIEN en haar stakeholders moeten volgens Van Bockhaven de knelpunten in de waardeketen oplossen, want zorg en ‘slimme’ energie zijn wel degelijk groeimarkten. Het zijn deze maatschappelijke ‘issues’ die er na vijftien jaar eindelijk voor kunnen zorgen dat woonhuisautomatisering de komende jaren een belangrijke groeimarkt worden , zoals de de Rabobank recent voorspelde. “Daar waar de maatschappelijke nood hoog is, volgt de betalingsbereidheid uiteindelijk ook. Dat geldt zelfs voor domotica”, daar is Van Bockhaven rotsvast van overtuigd. Dit vereist wel dat inzicht bestaat in de waardedrijvers. Aan domotica 1.0 bleek namelijk geen leefbare waardepropositie ten grondslag te liggen. Daardoor bleef de afgelopen vijftien jaar valorisatie, het verzilveren van wetenschappelijke kennis en techniek, uit. Of zoals KIEN’s bestuursvoorzitter Gerard Manshanden het ooit verwoordde: “De techniek is inmiddels voldoende uitgekristalliseerd, de belangrijkste uitdaging is nu het ontwikkelen van de markt.” Echte ondernemers hoef je dat niet uit te leggen. Zij zien volgens Machiavelli dat er nauwelijks verschil is tussen obstakels en opportuniteit; zij zijn bovendien in staat beide in hun voordeel om te buigen.


Open discussie


Ondernemer en e-installateur Marcel van Doren, een van de bezoekers van de strategiesessie, waardeerde vooral de open discussie die in Bunnik plaatsvond. "Wouter Van Bockhaven schetste een heel herkenbaar beeld. Stichting KIEN kan inderdaad de rol op zich nemen om als onafhankelijke partij fabrikanten en consumenten dichter bij elkaar te brengen, hierbij is het wel noodzakelijk dat KIEN onafhankelijk blijft om geloofwaardig te blijven richting consument.”


Gerard te Boekhorst, consultant Energie Transitie bij H.E. Technologie: ‘Het was een zeer inspirerende workshop. Een mooi initiatief van Stichting Kien, eindelijk eens aandacht voor de 'softe kant' van ons vak, een kant die wij als techneuten regelmatig over het hoofd zien. Tijdens de workshop kwam duidelijk naar voren dat wij als e-installateurs voor een succesvol businessmodel verder moeten kijken dan alleen naar de techniek. We moeten het gehele maatschappelijke ecosysteem, inclusief alle stakeholders, in kaart brengen. Speel in op de maatschappelijk behoeften (zorg, energie en educatie) en werk samen in een innovatienetwerk (van eindklant tot financiers). Creëer je eigen markt met bijbehorende regels. Met deze nieuwe benadering kunnen wij als installatiebranche in heel veel sectoren een transitie totstandbrengen en een levensvatbaar businessmodel creëren, daar ben ik van overtuigd.”


Kritieke massa


De consistente keuzes hebben KIEN geen windeieren gelegd. De innovators en de early adopters zijn inmiddels bereikt. Het is nu zaak de grotere groep van early adopters (34 procent) aan te spreken met nieuwe concepten voor ledverlichting en langer zelfstandig thuis wonen. Ga samen met ware gelovers en pragmatische visionairs op zoek naar een kritieke massa en jaag je droom na. Focus is volgens Van Bockhaven essentieel. Besteed liever meer middelen aan enkele boegbeeldprojecten met grote impact dan aan veel kleine projectjes. Als het adoptieproces eenmaal op gang komt, zorgt de demand pull-factor wel voor marktdynamiek en groei. Een tip waarmee niet alleen KIEN zijn voordeel kan doen. Iedere e-installateur kan zich immers ontpoppen tot een prachtige vlinder die zijn eigen plekje in de tuin uit kiest. Het begint met stap 0: zet een stip aan de horizon.


De presentatie van Dr. Wouter van Bockhaven van de universiteit Antwerpen kunt u hier downloaden.