Health Tech Yard en Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) tillen Empathische Woning naar een hoger niveau

Hoe zou het zijn als een woning taken kan overnemen van een mantelzorger of zorginstantie? Wat als een woning kan ‘meevoelen’ en reageren op de behoeften van de bewoner en ervoor zorgt dat hij genoeg beweegt, voldoende eet en drinkt en op die manier bijdraagt aan zijn gezondheid?

Zo’n woning – ook wel de ‘Empathische Woning’ genoemd – is in samenwerking tussen Health Tech Yard en Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) in ontwikkeling op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) in Arnhem. In deze onderzoekswoning worden kansrijke woonconcepten uitgewerkt tot werkende prototypes.

Donderdag 2 november organiseerde Health Tech Yard en het Lectoraat Architecture in Health van de HAN een bijeenkomst met als doel de Empathische Woning naar een hoger niveau te tillen. De belangstellenden, veelal afkomstig uit zorginstellingen, technologiebedrijven en onderwijs, werden hiervoor meegenomen in interactieve sessies. De gasten werden uitgenodigd mee te denken en te discussiëren over concrete vraagstukken.

‘Slimme Vloer’

De eerste sessie had betrekking op de ‘slimme vloer’. Deze vloer, die in de onderzoekswoning werd gedemonstreerd, is uitgerust met sensoren die verplaatsingen van de bewoner meten. Wat kunnen we met de (enorme hoeveelheid) data die hieruit beschikbaar komen? Er werd gediscussieerd over welke informatie de mantelzorger of zorginstelling zou willen ontvangen, maar ook hoe je de data uit de ‘slimme vloer’ zou kunnen gebruiken om andere slimme toepassingen in een empathische woning aan te kunnen sturen.

‘(Onder)voeding bij ouderen’
De tweede sessie had betrekking op (onder)voeding bij ouderen. Ondervoeding is een veel voorkomend probleem bij ouderen, dat de kwaliteit van leven vermindert. Veel ouderen verliezen hun eetlust en vergeten hoe ze bepaalde handelingen moeten uitvoeren. Hoe kunnen we de eetlust versterken en de handeling om iets te gaan eten faciliteren? Tijdens deze sessie werd door dr. ir. Iris Bakker van het Lectoraat Architecture in Health eerst gekeken naar de dementerende mens. Vervolgens legde zij uit hoe het sensorisch informatiesysteem werkt. Tussen de mens en de omgeving staan de zintuigen, die bij een dementerende op een andere manier functioneren, waardoor prikkels als bijvoorbeeld eetlust niet meer als zodanig worden herkend of kunnen worden benoemd. Gevoed door deze denkenergie werd er door de aanwezigen gebrainstormd over hoe de oudere mens gemakkelijker voedsel tot zich zou kunnen nemen en wat hiervoor kansrijke oplossingen zijn.

‘The UPstairs’
Hoe krijgen we het voor elkaar om mindervaliden zonder een onhandige en dure traplift te verplaatsen van de ene naar de andere verdieping? In deze sessie werd één van de bezoekers in een ouderdomspak gestoken om hem te laten ervaren hoe een 90-jaar oud lichaam beweegt en voelt. Vervolgens presenteerden studenten van de HAN The UPstairs: hun eerste verrassende out-of-the-boxplannen, schetsen en productontwerpen met onder andere aanpassingen en uitgekiende verlichting van de traptreden zelf en een trapleuning die de gebruiker zowel houvast als ‘trapondersteuning’ biedt. Na de presentatie volgde een discussie over hoe deze concepten kunnen worden uitgevoerd en hoe de ideeën kunnen worden verrijkt en verbeterd.

‘Active Top’

Mensen met een zorgindicatie moeten langer thuis blijven wonen. Voor mantelzorgers is het wenselijk in de nabijheid van de zorgvrager over een ruimte te beschikken waar zij kunnen verblijven en privacy kunnen vinden. Tijdens deze sessie werd ingegaan op de mogelijkheid om een woning ‘op te toppen’, wat inhoudt dat er een lichtgewicht etage wordt toegevoegd aan een bestaand gebouw. Naast een verblijfsfunctie voor de mantelzorger kan de optopping onder andere energie opwekken, hemelwater (tijdelijk) opslaan en extra daglicht in de woning brengen. De extra ruimte wordt zo een ‘Active Top’. Tijdens deze interactieve sessie werd door de deelnemers nagedacht over de wensen van de zorgvrager en de mantelzorger en hoe de ‘Active Top’ de woonomgeving empathisch(er) kan maken.

Waarom Heallth Tech Yard zich hard maakt om de Empathische Woning naar een hoger niveau te tillen
Zorg wordt duurder en de werkbelasting in de zorg neemt toe. Health Tech Yard ziet dat overheid, zorginstellingen, bedrijfsleven en de consument steeds meer behoefte hebben aan oplossingen die mensen onder andere in staat stellen langer thuis te blijven wonen en langer zelfredzaam en zelfstandig te laten zijn. Door studenten, onderzoekers, zorginstellingen, MKB-bedrijven en eindgebruikers met elkaar te verbinden ondersteunt en versnelt Health Tech Yard de ontwikkeling van zorgoplossingen. Health Tech Yard helpt daarbij innovators van ideefase tot eindproduct. Verschillende prototypes die ontwikkeld worden in de Empathische Woning worden dan ook ondersteund door Health Tech Yard.

Meer informatie over Health Tech Yard en het Lectoraat Architecture in Health
Health Tech Yard is een samenwerking van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), Stichting KIEN (KIEN Innovatiemeesters), GGzE, Coöperatie Slimmer Leven 2020 en High Tech NL. Het is een proeftuin waar hightech, health care, academische kennis en het regionale MKB samenkomen.

Het Lectoraat Architecture in Health wordt bij de HAN geleid door prof. dr. ir. Masi Mohammadi. Naast haar aanstelling als HAN-lector is zij hoogleraar aan de faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Eindhoven waar zij de leerstoel Smart Architectural Technologies bekleedt. Architecture in Health is een HAN-lectoraat waarin verschillende onderzoeks- en promotieprojecten samen met bijvoorbeeld woningbouwcoöperaties of ouderenbonden zijn opgezet. Onderzoekers werken samen met andere lectoraten, kennisinstituten en maatschappelijke organisaties. Waar mogelijk dragen studenten bij aan onderzoek. Het lectoraat levert continu bijdragen aan de opleidingen van de faculteit Techniek van de HAN.