Gemeente Beesel heeft het beste lokale besparingsidee van Nederland

De Noord-Limburgse gemeente Beesel won eind 2012 met het project De Groene Vogel de eerste prijs in De Knop om, een prijsvraag van AgentschapNL voor lokale ideeën voor energiebesparing. Beesel is trots op de prijs, maar ziet deze vooral als een aanmoediging om verder te gaan. Het streven is om in 2030 volledig energieneutraal te zijn. Wethouder Duurzaamheid Ton Verlijsdonk van de gemeente vertelt over het project De Groene Vogel, de aanleiding voor deelname aan de prijsvraag en over hoe gemeente en bewoners verdere stappen zetten op weg naar duurzaamheid.


 


“Het is echt een samenwerkingsproject van de gemeenschap”




De Noord-Limburgse gemeente Beesel won eind 2012 met het project De Groene Vogel de eerste prijs in De Knop om, een prijsvraag van AgentschapNL voor lokale ideeën voor energiebesparing. Beesel is trots op de prijs, maar ziet deze vooral als een aanmoediging om verder te gaan. Het streven is om in 2030 volledig energieneutraal te zijn. Wethouder Duurzaamheid Ton Verlijsdonk van de gemeente vertelt over het project De Groene Vogel, de aanleiding voor deelname aan de prijsvraag en over hoe gemeente en bewoners verdere stappen zetten op weg naar duurzaamheid. 


In de prijsvraag ‘De knop om’ van AgentschapNL werd naar lokale ideeën gevraagd om energiebesparing te realiseren. De ervaring leert namelijk dat een lokale aanpak het meest effectief is om het energieverbruik te verminderen. Het Beeselse plan De Groene Vogel werd uiteindelijk beoordeeld als beste lokale energiebesparingsidee van Nederland. Op 12 december 2012 werd de prijs uitgereikt aan de gemeente. Beesel ontvangt 25.000 euro en een bedrag van 60.000 euro voor de uitwerking van het plan als pilotproject.


Het project De Groene Vogel

“De Groene Vogel is een heel concreet project in de wijk Heyencamp in het dorp Reuver om het energieverbruik te verminderen”, zegt wethouder Duurzaamheid Ton Verlijsdonk van de gemeente Beesel. “Het bijzondere is dat het echt een project van de gemeenschap is; van de bewoners, het lokale bedrijfsleven en de verenigingen. Zij zijn de initiatiefnemers en zij voeren het uit. De gemeente faciliteert alleen.” In het plan van Beesel staat het aanstellen van  drie energiecoaches centraal. Die gaan op huisbezoek bij de bewoners en adviseren hen over energiebesparing. Ze maken ook afspraken over de besparingsdoelen. Een ander belangrijk onderdeel van het plan is de inrichting van een bespaarwoning. Daar kunnen bewoners zien welke technieken er beschikbaar zijn en wat duurzaamheidsmaatregelen concreet opleveren.  Bovendien laten de lokale bedrijven daar zien wat zij bijdragen. Verder wordt een website ingericht die als platform voor de bewoners dient. Daar komen actuele informatie en de succesverhalen te staan. Zo informeren en inspireren bewoners elkaar. Verlijsdonk: “De bewoners zijn in dit plan de drijvende kracht. Zij veranderen hun gedrag in energieverbruik en zij besparen zo energie. De drie coaches zijn mensen met een technische achtergrond die uit de buurt komen en de mensen kennen. Het lokale bedrijfsleven sluit zich aan.” Het plan wordt in de eerste helft van 2013 geconcretiseerd. Momenteel worden de drie coaches aangezocht en in juni opent de bespaarwoning de deuren.


De aanleiding voor deelname

De aanleiding voor deelname aan de prijsvraag van AgentschapNL was een renovatieproject in de wijk Heyencamp. Daar werden 400 woningen – 200 koop, 200 huur – gerenoveerd en de bewoners konden in samenwerking met deskundigen zelf plannen ontwikkelen voor de verfraaiing en verbetering van hun wijk. De bewoners namen daaraan heel actief en enthousiast deel. In de plannen scoorde duurzaamheid hoog. Verlijsdonk: “Die betrokkenheid was niet verdwenen nadat de renovatieplannen klaar waren. Tijdens een bijeenkomst bij de gemeente opperde iemand het idee om aan de prijsvraag deel te nemen. Dat werd zeer enthousiast ontvangen. We hebben toen een inspiratiesessie met bewoners en ondernemers gehouden om ideeën en plannen te verzamelen  waarmee we aan de prijsvraag konden deelnemen. Daar kwam zoveel positieve energie vrij, dat was indrukwekkend om mee te maken. Daar werd ook het plan De Groene Vogel geboren, maar er kwamen meer bruikbare plannen naar voren, die we nu als een vervolgplan willen gaan uitvoeren.”


Het vervolg op de prijsvraag

Heyencamp moet een duurzame voorbeeldbuurt voor heel de gemeente Beesel worden. En het houdt dus niet op bij de uitvoering van De Groene Vogel. Er zijn plannen om 50 woonhuizen uit te rusten met een slimme energiemeter zodat inzichtelijk wordt wat de besparingsmaatregelen concreet opleveren. Verlijsdonk: “De resultaten van die 50 woningen willen aan iedereen laten zien. Op termijn komen er centraal in de gemeente schermen te hangen waarop we de daadwerkelijk gerealiseerde besparing bijhouden. Verder wil de gemeente voor de openbare verlichting overstappen op LED. We zetten ook in op energieopwekking. Op de gemeentelijke gebouwen worden binnen afzienbare termijn zonnepanelen geplaatst. Wat daar opgewekt wordt aan energie  wordt doorgeleverd aan de huishoudens.”


“Het mooiste van al deze duurzaamheidsinitiatieven”, zegt Verlijsdonk, “is dat de politiek volgend is; de burgers nemen het initiatief. Zij brengen het vliegwiel aan de gang. De kracht en energie die loskomen als burgers zich samen inspannen, dat is indrukwekkend.” Het duurzaamheidsbeleid is inmiddels ook onderdeel van het gemeentebeleid. De gemeenteraad heeft het streven om als gemeente in 2030 energieneutraal te zijn, unaniem ondersteund. Bovendien krijgen de initiatieven navolging over de gemeentegrenzen heen. In de periodieke overleggen met de gemeenten in Noord-Limburg staat duurzaamheid nu hoog op de agenda. Inmiddels zijn er samenwerkingen opgestart om gemeentegrensoverschrijdende duurzaamheidsprojecten op te starten.”


Kennis en netwerk van KIEN

Stichting KIEN is nauw betrokken bij de plannen en projecten van de gemeente. Verlijsdonk: “We maken graag gebruik van de kennis en het netwerk van Stichting KIEN. Dat is voor ons heel waardevol om stappen verder te kunnen zetten in de route naar onze eigen 0-energieomgeving. We zijn nu bijvoorbeeld bezig met het opzetten van eigen energiecoöperaties en we kijken naar de financieringsmogelijkheden door middel van ESCo’s. Daarbij is de ondersteuning van KIEN van wezenlijk belang.”


Het winnen van de eerste prijs met ‘De Groene Vogel’ in de prijsvraag ‘De knop om’ van AgentschapNL is voor bewoners, bedrijfsleven en gemeente een mooie opsteker geweest. Maar het is vooral een stimulans gebleken om met de gekozen aanpak – bottom-up, de gemeenschap is leidend – grotere stappen te zetten nu en meer mens mee te krijgen naar duurzaamheid en energiebesparing.