Er gaat een lampje branden tijdens de Masterclass Kick-off Innovatietafel Licht & Gezondheid

KIEN Innovatiemeesters, het knooppunt voor Innovatie in de Elektrotechniek in Nederland, organiseerde op 30 januari 2018 samen met het Intelligent Lighting Institute van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) en Uneto-VNI de Masterclass Kick-off Innovatietafel over Licht & Gezondheid. Op de campus van de Technische Universiteit in Eindhoven werden de nieuwste inzichten van recente en lopende onderzoeken over de invloed van licht op gezondheid gepresenteerd door zowel kennis- en zorginstellingen als door het bedrijfsleven. Het uiteindelijke doel? De invloed van licht op de gezondheid meer op de kaart zetten en samen, vanuit verschillende disciplines, oplossingen waarbij licht een cruciale rol speelt vertalen naar concrete producten en diensten.

Onderzoek naar licht in de gezondheidszorg mag ‘hotter’ topic worden!
Tot op heden is er veel onderzoek verricht naar de biologische effecten van licht. De effecten van licht op psychologisch vlak zijn echter een (te) weinig besproken onderwerp. Wat zijn bijvoorbeeld de effecten van licht op het welzijn van de mens en het verminderen van stress? KIEN Innovatiemeesters kijkt samen met kennisinstellingen, installateurs, lichtadviseurs en zorginstellingen naar dit onderwerp om samen tot vraagstukken te komen waar we gezamenlijk de schouders onder kunnen zetten.

Presentaties
Mariëlle Aarts, Universitair Docent TU/e en voorzitter van de Stichting Onderzoek Licht en Gezondheid (SOLG), ging in op het belang van goede verlichting voor zorgprofessionals. In veel ziekenhuizen zijn de lichtcondities voor verplegend personeel in de ruimtes vaak ontoereikend. Ook geven verpleegkundigen aan dat ze te weinig toegang tot daglicht hebben. De huidige norm van 500 lux houdt geen rekening met leeftijdseffecten, terwijl bekend is dat ouderen juist veel meer licht nodig hebben.  De resultaten van een studie lieten zien dat vooral oudere werknemers significant minder leesfouten maakten bij hogere lichtniveaus dan bij lokaal gemeten waardes van 100 lx. Voor jongeren gold dit alleen als ze een slechte visus hadden. Vervolgonderzoeken zijn gepland voor onderzoek naar hoe met behulp van licht verpleegkundigen beter voorbereid kunnen worden op de nachtdienst,  of daglicht in een OK stress kan beïnvloeden en hoe de alertheid van zorgpersoneel kan worden beïnvloed aan het einde van de werkdag. Zij deed een oproep aan bedrijven die mee willen doen met het onderzoek naar ‘Mental Health at the Workplace’.

Marjolein van der Zwaag, onderzoeker bij Philips Lighting Research en specialist op het gebied van innovatieve verlichtingsoplossingen ter bevordering van helende omgevingen in de mentale gezondheidszorg, liet twee voorbeelden zien van lichtoplossingen bij psychiatrische ziekenhuizen. Zij liet zien dat licht een belangrijke rol speelt in een helende omgeving. Ze benadrukte daarbij het belang van het optimaal gebruik maken van de combinatie van biologische, psychologische en visuele invloeden van verlichting op het welbevinden. Daarnaast is een goede integratie van mensgerichte verlichting met andere omgevingsfactoren belangrijk om het welbevinden optimaal te bevorderen. Bovendien benadrukt ze dat het vanaf het begin van het ontwerpproces belangrijk is om alle stakeholders mee te nemen en alle wensen en behoeften goed in kaart te brengen in een co-creatieproces om te komen tot een volwaardig Human Centric Lighting Design ter bevordering van de helende omgeving.

Mathias Funk, Universitair Docent (UD) TU/e, Faculteit Industrial Design, ging in op het project MindRoom dat samen met voetbalclub PSV is opgezet. Een ietwat vreemde eend in de bijt, maar wel met veel aanknopingspunten voor de zorg. MindRoom is ontwikkeld om het stressniveau van topsporters op een optimaal niveau te krijgen voor de beste prestaties. De MindRoom trainingsruimte maakt gebruik van biofeedback en adaptieve verlichting om mensen met een te hoog stressniveau in korte tijd te laten ontspannen. Mathias geeft hierbij een duidelijk zicht op zijn visie van de werkwijze in Industrial Design, namelijk het gebruiken van kennis in de wetenschap en technologie om zodoende nieuwe manieren te creëren, te interageren of in te grijpen. Het doel: een positieve impact creëren voor goed gedefinieerde doelgroepen. Tenslotte eindigt hij zijn presentatie met een oproep aan bedrijven die willen helpen om dit concept te commercialiseren en uit te breiden naar andere toepassingsgebieden.

Nicole Weelen, GZ-psycholoog in opleiding tot specialist, klinisch psycholoog bij Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven (GGzE), ging in haar presentatie in op het effect van een (dynamisch) lichtscenario op de mate van arousal bij forensische psychiatrische patiënten. Verhoogde arousal kan leiden tot agressie. Agressie, zowel verbaal als fysiek,  veroorzaakt veel leed en leidt tot extra kosten in de GGz. Het is belangrijk om agressie vroegtijdig te kunnen signaleren en zelfs te voorkomen. Haar onderzoek richt zich op de vraag of het mogelijk is om middels verlichting positieve stimuli toe te voegen die arousal kunnen verminderen, en daarmee de kans op agressieve uitingen kunnen voorkomen. Zij onderzoekt de effecten van verschillende lichtinterventies op het niveau en de duur van arousal bij patiënten en onderzoekt daarbij ook hoe patiënten die licht scenario’s ervaren. Het onderzoek is nog lopend en de resultaten zijn nog in de verwerkingsfase, maar lijken veelbelovend.

Ellen van Lieshout, GZ-psycholoog in opleiding tot specialist bij Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven (GGzE), voert een promotieonderzoek uit naar de impact van biodynamisch licht op slaap- en psychische problemen bij mensen met dementie en mantelzorgers. Zij deed eerder onderzoek naar deze effecten binnen de klinische setting en vervolgt haar onderzoek nu in de ambulante setting (thuissituatie). Zij maakt in haar studies gebruik van innovaties om de effecten objectief te meten. Zo toonde haar onderzoek in de klinische setting aan dat bij biodynamische verlichting de frequentie van nachtelijk dwalen afneemt en mensen langer in bed liggen in de nacht. Bovendien zorgt biodynamisch licht ervoor dat de frequentie van dutjes overdag afneemt en mensen overdag langer wakker zijn. Voor de thuissituatie zoekt zij nu naar woningen met dementerende ouderen en mantelzorgers en wil zij het effect van dynamische verlichting onderzoeken in de thuissituatie op slaap, angst, stemming en emotionele onrust en de ervaringen van mantelzorgers. Zij beëindigde haar presentatie met een oproep aan bedrijven om mee te helpen met nadenken hoe je op een goedkope en eenvoudige manier goede lichtplannen en installaties in woningen kunt krijgen.

Break-out sessies
Welke kennis is er opgedaan tijdens deze Masterclass Kick-off Innovatietafel en hoe kunnen deze inzichten verder worden geïmplementeerd in de zorg? Welke mogelijke oplossingen (concrete producten en diensten) zijn denkbaar en welke partijen hebben we voor het uitwerken van deze oplossingen nodig? Deze vragen stonden centraal tijdens de break-out sessies als vervolg op de presentaties.

De resultaten lieten zien dat alle partijen (van R&D- en kennisinstellingen, producenten, installateurs en lichtadviseurs tot aan opdrachtgevers, architecten, gebruikers en overheid) nodig zijn om de invloed van licht te concretiseren en te vertalen naar concrete producten en diensten. De conclusie is dat alles er inmiddels is en alles kan, maar op dit moment lijkt er bij de zorg te weinig bekend te zijn over de invloed van licht. Bewustwording van de effecten door middel van gerichte communicatie is dan ook een cruciale factor.

Tevens lijken installateurs het lastig te vinden om alle mogelijkheden van licht te implementeren in hun werkzaamheden. Licht moet daarom mogelijk anders worden gezien. Een eerste mogelijkheid die daarbij geopperd werd was om licht als een service aan te bieden. Een uitgedacht verdienmodel moet aan deze oplossing ten grondslag liggen en het moet duidelijk zijn welke voordelen het aanbieden van licht als service oplevert voor alle betrokken partijen. Hiervoor is meer onderzoek noodzakelijk om alle invloeden van licht te kunnen valideren.

Een tweede mogelijkheid is dat het de B2B- en de B2C-markt nauwer met elkaar gaan samenwerken. In de thuismarkt (lees: verlichting in de thuisomgeving) zien we dit nog te weinig. Indien een installateur bijvoorbeeld een sensorsysteem in een woning plaatst en alle gegevens verzamelt, zou het een mooie samenwerking met de B2B-markt kunnen zijn dat hij zijn datapakket stuurt naar een B2B-bedrijf. Dit bedrijf, met hun nodige kennis en kunde, zouden vervolgens een plan kunnen uitwerken voor de woning, waarna de installateur dit plan kan doorvoeren in de woning.

Reacties en vervolg
“Er is echt een lampje gaan branden”, aldus een van de deelnemers van dit evenement. “De deelnemers in mijn groep van de break-out sessie bestond uit de juiste mensen om concrete vraagstukken omtrent de invloed van licht op de gezondheid aan te pakken. We kunnen zo aan de slag gaan. De vraagstukken die op tafel liggen zijn zo interessant voor de hogere zorg, dat we daar een goede business case van zouden kunnen maken. Ik zie hier een win-win situatie ontstaan die we verder moeten uitdiepen”. “Wel is het belangrijk dat er een aanjager is die ervoor zorgt dat alle neuzen dezelfde kant op staan, iemand die de kracht heeft om de boel bij elkaar te houden”, vult Maaike Riemersma (Research Policy Advisor TU/e) aan.

KIEN Innovatiemeesters inventariseert nu hoe er het beste vervolg kan worden gegeven aan deze Masterclass Kick-off Innovatietafel. Wilt u hiervan op de hoogte worden gehouden? Mail Wanda Kruijt (Projectmanager) via wandakruijt@kieninnovatiemeesters.nl.