Bewoners in the lead bij duurzaamheidsprojecten

Volgens Anke van Hal, professor duurzaam bouwen aan de Universiteit van Delft en Nijenrode Business University, zijn voor succes een goede samenwerking, de opgave inbedden in een breder context en veel aandacht voor de bewoners nodig. “Dat is een goed punt”, zegt Koos Kerstholt van Stichting KIEN. “Maar draai het om: begin bij het draagvlak van bewoners en burgers.”

“Je kunt visies ontwikkelen, maar je moet gewoon aan de slag gaan!”


“Projecten op het gebied van energiebesparing in de bestaande woningbouw mislukken vaak door kleine details.” Dat zei Anke van Hal, professor duurzaam bouwen aan de Universiteit van Delft en Nijenrode Business University in de aanloop naar de eerste editie van de Week van de Bouw (9 tot en met 13 februari 2015). Voor succes zijn volgens haar goede samenwerking, de opgave inbedden in een breder context en veel aandacht voor de bewoners nodig. “Dat is een goed punt”, zegt Koos Kerstholt van Stichting KIEN. “Maar draai het om: begin bij het draagvlak van bewoners en burgers.”


In het artikel ‘Duurzaamheid, iedereen moet het willen’ op bouwenwonen.net zegt Van Hal dat de menselijke factor vaak een beetje wordt onderschat bij duurzaamheidsprojecten. Koos Kerstholt: “Dat klopt als je duurzaamheidsprojecten nog steeds ziet als projecten die vanuit een overkoepelende visie of doelstelling door overheden of projectontwikkelaars worden ingezet. Dan start je bij die visie, zoek je partijen, technologie en kennis erbij en probeer je dat project te ‘verkopen’ aan de burgers. Wat mij betreft is dat een ouderwetse methode en eigenlijk niet meer van deze tijd.”


Eigenhandig de bouwkolom gekanteld

Kerstholt wijst als voorbeeld op KIEN-projecten in Enspijk, Bronkhorst en Rotterdam-Noord. “In Enspijk hebben bewoners eigenhandig de bouwkolom gekanteld. Geen organisatie die van bovenaf besluit wat de inwoners nodig hebben, maar inwoners die zelf aangeven wat hun behoeften zijn. Op basis van enquêtes, bewonersbijeenkomsten en een referendum hebben de bewoners een dorpsplan geschreven gericht op duurzaamheid. KIEN heeft de bewoners in dat hele traject ondersteund, maar zij waren in the lead. Datzelfde geldt voor het monumentale stadje Bronkhorst in de Achterhoek. Daar is nu op initiatief van de bewoners en onder begeleiding van KIEN een energiecoöperatie opgericht die het dorp en de omgeving helpt energieneutraal te worden. In Rotterdam-Noord hebben bewoners de handen ineen geslagen om hun wijk energieneutraal te maken.”


De beweging start lokaal

Uit het interview met professor Van Hal: “Om de slagingskans van energiebesparingsprojecten in de bestaande woningbouw te vergroten, hebben we het kennisplatform HomeMates ingericht. Dit initiatief is gericht op het delen van kennis, op het sámen verder ontwikkelen van die derde succesfactor, het samen willen."  Koos Kerstholt is met de professor van mening dat een platform voor kennisdeling een goede functie kan hebben. “Maar”, zegt Kerstholt: “dat is niet de eerste of de tweede stap. Je moet gewoon aan de slag gaan! Help bewoners in beweging te komen en zorg ervoor dat die beweging zich uitbreidt. KIEN heeft inmiddels veel ervaring bij projecten die ‘bottom-up’ plaatsvinden. Vanuit de behoefte en activiteiten van bewoners starten. Die moet je ondersteunen in hun innovatiereis. Vervolgens probeer je de juiste partijen, lokale ondernemers het liefst, en technologieën te koppelen en je zorgt voor een onafhankelijk regisseur – een reisleider. Wat zich zo ontwikkelt, de ervaring en opgedane kennis, kun je dan weer gebruiken voor andere lokale initiatieven. Het is goed om op overkoepelend of landelijk niveau met elkaar te praten en visies te ontwikkelen, maar de beweging start lokaal, van onder af!”